Chương 2: Nam Tri
Sáng sớm, ba Nam Tri nhận được một cuộc điện thoại. Người gọi là con trai bà Vương ở làng bên, báo rằng sáng nay, trên đường từ ruộng về, bà cụ bị ngã rồi bất tỉnh.
“Bất tỉnh…” Nam Tri còn ngái ngủ, dụi mắt. Mãi một lúc sau cô mới tỉnh hẳn: “Bà Vương ấy ạ?!”
“Con ngủ tiếp đi, ba phải đi đây. Trưa đừng đợi ba ăn cơm.”
Ba cô không trả lời câu hỏi, chỉ xách hòm thuốc đi thẳng ra cửa. Nam Tri vội chạy theo, qua loa rửa mặt dưới vòi nước rồi chụp lấy yên sau chiếc xe đạp đang chuẩn bị lăn bánh: “Ba, con cũng đi.”
Buổi sáng tháng Bảy, chưa đến bảy giờ trời đã sáng rõ. Ba Nam Tri chở cô đạp xe trên con đường nhỏ ở thôn quê. Dọc đường, hễ gặp người dân ra đồng, ai nấy đều nhiệt tình chào một tiếng “Bác sĩ Nam!”. Ông mỉm cười gật đầu đáp lại; còn Nam Tri thường nép sau lưng ba, chỉ khi bị người ta trông thấy mới ngượng ngùng cười theo. Cũng không hẳn vì cô nhút nhát, chỉ là sự nhiệt tình của người lạ luôn khiến một người kín đáo như cô thấy không được tự nhiên.
Tuy gọi là làng bên, quãng đường tới đó thực ra dài gần hai mươi cây số. Quanh vùng còn sáu làng khác nằm cách nhau chừng ấy. Ở vùng núi xa xôi đầu những năm chín mươi, nguồn lực y tế thiếu thốn đến mức khó tưởng tượng. Ba Nam Tri là bác sĩ duy nhất của những ngôi làng này, còn chiếc xe đạp nam khung hai tám cũ kỹ là phương tiện đi lại duy nhất của ông. Năm xưa, dân làng góp tiền, nhờ người trên huyện lắp ráp chiếc xe cho ông.
Ngày thường, ông dựa vào chiếc xe ấy để đi khám hết làng này sang làng khác. Thoắt cái đã ba mươi mốt năm. Phụ tùng hỏng lại thay, thay rồi lại hỏng; chiếc xe chắp vá cứ thế đưa một thanh niên từng đầy nhiệt huyết đến gần tuổi lục tuần.
“Ngất từ sáng…” Nam Tri ngồi sau, cau chặt mày: “Ba, tới nơi chắc đã trưa rồi, liệu có kịp không? Sao họ không đưa bà tới trạm y tế trước? Bất tỉnh lâu như thế, nhỡ…”
Ba cô không đáp. Ông chỉ gắng sức đạp xe, để mặc tiếng cót két nặng nhọc vang lên từng hồi. Lưng áo ông đã ướt đẫm mồ hôi quá nửa.
“Ba, để con đạp.” Nam Tri thoắt nhảy xuống, giành lấy tay lái từ ba: “Ba mau lên đi.”
Ông hơi do dự. Một người đàn ông cao một mét tám, nặng hơn một trăm bốn mươi cân như ông, lại để một cô gái chưa đến một trăm cân chở, nghĩ thế nào cũng thấy quá sức.
Dù Nam Tri đã hai mươi ba tuổi, chẳng thể gọi là cô bé con nữa, trong mắt một người làm ba, ông vẫn không nỡ để cô vất vả.
“Ba, nhanh lên!”
Thấy ba chần chừ, Nam Tri đã bước lên yên trước, đạp một chân sang bên lấy đà, sẵn sàng chở ông. Biết thời gian cấp bách, không thể vì chuyện nhỏ mà chậm trễ, ba cô đành ngồi lên yên sau. Chiếc xe đạp hai tám lại lên đường, lắc lư và rên rỉ cót két.
“Con gái, mệt không? Mệt thì bảo ba, hai ba con đổi lại.”
Ngồi sau, ba Nam Tri bỗng giống một nàng dâu nhỏ thấp thỏm lo âu, chăm chăm nhìn con gái ra sức đạp phía trước, sợ cô cố quá rồi kiệt sức.
“Không mệt ạ.”
Nam Tri giơ tay lau mồ hôi trên trán, làm chiếc xe lập tức chao đảo. Cả hai giật thót tim. Để che giấu sự lúng túng, cô lại đạp nhanh hơn.
Khi sắp tới làng bà Vương, Nam Tri trông thấy một người phụ nữ bên đường. Dưới nắng gắt, người ấy mặc váy hoa, tay xách đôi giày cao gót, chân trần bước đi.
Trông người phụ nữ ấy rất vất vả, hai bàn chân dính đầy bùn, mỗi bước đều có phần tập tễnh. Lúc hai bên đi ngang qua nhau, người phụ nữ đang cúi đầu tránh nắng. Nam Tri chỉ nhìn thấy nửa gương mặt nghiêng của người ấy. Đẹp thật.
“Bác sĩ Nam tới rồi! Bác sĩ Nam tới rồi!”
Hai ba con vừa tới đầu làng, con trai bà Vương đã mừng rỡ ra đón. Theo sau anh ta là người vợ bụng mang dạ chửa. Nam Tri liếc qua, đoán thai kỳ đã gần đủ tháng.
“Bác sĩ Nam vất vả rồi! Vất vả quá! Nào, vào nhà uống miếng nước đã!”
Con trai bà Vương sốt sắng nhận xe, dựng gọn trong sân. Ba Nam Tri chẳng màng chuyện đó, chỉ giục đưa mình vào xem tình hình bà cụ trước.
“Mẹ tôi bị trẹo chân bên bờ ruộng, rồi ngất lịm đi ngay tại chỗ. Đưa về nhà chưa bao lâu thì bà tự tỉnh. Vốn định thôi không phiền bác sĩ đi thêm một chuyến, nhưng lúc gọi lại đã chẳng có ai nghe máy, nên…”
Vừa dẫn đường, anh ta vừa giải thích, có vẻ ngượng vì khiến hai ba con phải đi một chuyến không công. Nam Tri định theo vào, nhưng vừa nhấc chân thì vợ anh ta bưng nước tới. Người phụ nữ bụng lớn đứng chắn ngang trước mặt, Nam Tri đành nhận cốc nước rồi ngồi lại trong sân.
Uống hết một cốc, Nam Tri mới thực sự thấy mệt. Mồ hôi không ngừng rịn xuống, làm ướt sũng cả ngực áo lẫn lưng. Cô cúi nhìn mình, thầm mừng vì hôm nay mặc đồ sẫm màu.
Vừa ngẩng lên, cô đã bắt gặp ánh mắt vợ người đàn ông. Người phụ nữ đang chống eo ngồi trên chiếc ghế đẩu chếch đối diện. Nam Tri vội đứng dậy nhường chiếc ghế tựa của mình. Người phụ nữ tỏ ra ngại ngùng, nửa từ chối nửa nhận lời, sau khi ngồi xuống chỉ cúi đầu, không nói tiếng cảm ơn.
Đã quá trưa, nắng tháng Bảy càng lúc càng gay gắt. Mồ hôi vẫn nhỏ xuống không ngừng. Nam Tri nhìn quanh khoảng sân nhỏ trước mắt. Gọi là sân, thực ra chỉ là đám gạch đỏ cũ và đồ lặt vặt quây thành một bức tường thấp đến ngang người. Bên trong, ngoài vài thứ trông như đồng nát nhặt về, chỉ có chiếc xe đạp dựng giữa sân, dưới nắng chiếu thẳng cũng dần nhòe đi trong hơi nóng.
Đúng lúc ấy, người phụ nữ như chợt nhớ ra điều gì, chống eo khó nhọc định đứng dậy. Nam Tri vội tới đỡ, hỏi cô muốn làm gì. Người phụ nữ cúi nhìn chiếc cốc rỗng bên chân Nam Tri.
“Tôi không khát đâu, chị cứ ngồi đi ạ.”
Nam Tri đỡ người phụ nữ ngồi xuống lại, ngượng nghịu gãi đầu. Người phụ nữ không cố đứng dậy nữa, chỉ ngoan ngoãn ngồi yên. Hai người nhìn nhau một cái rồi cùng dời mắt đi.
Nam Tri trở về chiếc ghế nhỏ, kín đáo quan sát người phụ nữ. Đó là một phụ nữ nông thôn điển hình: gương mặt tròn như quả táo, làn da sạm, đôi má ửng đỏ bởi nắng gió đồng quê, hàng mi rủ xuống và cặp lông mày rậm, hơi rối.
“Chị có nóng không?”
Cứ im lặng mãi thì ngượng, Nam Tri thuận miệng hỏi. Người phụ nữ lắc đầu, nhìn về phía cổng sân, đôi mắt đờ đẫn chẳng có lấy một chút sinh khí.
Chẳng bao lâu, con trai bà Vương từ nhà trong chạy ra, lao thẳng ra ngoài sân. Nam Tri vội đón ba đang theo sau, hỏi tình hình bà cụ.
“Trước mắt thì không sao. Nhưng người già ngã đập đầu, ba đã nói với Toàn Quý rồi, tốt nhất vẫn nên đưa bà tới trạm y tế kiểm tra cho chắc.”
“…”
Nghe xong, Nam Tri sa sầm nét mặt, đi ngay vào phòng bà Vương. Bà cụ nằm trên giường, đầu óc tỉnh táo, nhưng lại không nhận ra cô.
Nam Tri đứng sững bên giường một lúc, rồi kéo ghế ngồi xuống. Cô muốn nói điều gì đó, rốt cuộc lại không biết mở lời ra sao.
Nghĩ cũng phải. Lần gần nhất cô gặp bà Vương đã là mười bảy năm trước. Khi ấy, Nam Tri vẫn chỉ là cô bé thắt hai bím tóc, lẽo đẽo theo sau ba, tay xách hòm thuốc.
Hồi nhỏ, cô rất thích đi theo ba chữa bệnh khắp nơi. Trong ký ức tuổi thơ của Nam Tri, bà Vương là người già thân thiết với cô nhất.
Con trai bà Vương cho biết đã mượn được xe, chiều nay sẽ đưa bà tới trạm y tế. Anh ta còn nhất quyết giữ hai ba con ở lại ăn cơm. Không từ chối được tấm lòng ấy, họ đành ở lại, còn anh ta tự mình tất bật trước bếp. Người vợ cũng định vào giúp, nhưng bị anh đẩy trở ra.
Nhìn cảnh đó, ba Nam Tri không khỏi cảm khái. Ông kể chồng bà Vương mất sớm, hai ông bà chỉ có một cậu con trai. Từ khi ba mất, anh ta chẳng chịu nghe lời, lúc trẻ lêu lổng, gần bốn mươi tuổi vẫn độc thân. Bà Vương chắt chiu cả đời mới cưới được vợ cho con. Giờ vợ mang thai, anh ta cũng đã biết thương vợ rồi.
Trong bữa ăn, con trai bà Vương lại nói mấy lời cảm ơn, rồi hết lời khen Nam Tri. Anh bảo lần trước gặp cô vẫn còn là cô bé, giờ đã lớn: “Nghe nói cháu học y ở trường đại học tốt lắm trên thành phố, học hành sao rồi?”
“Học xong rồi, mới về chưa lâu.”
Ba Nam Tri trả lời thay con gái, không nói thêm gì khác. Nam Tri cũng không tiếp lời, chỉ cúi đầu ăn. Riêng con trai bà Vương vừa nhai vừa cười: “Về là tốt! Về là tốt! Vậy là mấy làng chúng tôi lại có thêm một bác sĩ rồi! Bác sĩ Nam tuổi cũng cao, giờ có Nam Tri về giúp, bác cũng được nghỉ ngơi đôi chút. Chuyện vui quá còn gì!”
Bốn người ăn được nửa bữa, người vợ bỗng đau bụng dữ dội. Nhìn lại thì nước ối đã vỡ.
Ba Nam Tri nói người phụ nữ sắp sinh, chắc chắn không kịp đưa tới trạm y tế. Nhưng người chồng có tư tưởng bảo thủ, nhất quyết không chịu để ông đỡ đẻ. Tiếng người vợ kêu gào đau đớn vang ngay bên tai. Nam Tri vốn im lặng từ đầu, lúc này đặt bát đũa xuống, nói: “Để tôi.”
Nam Tri quả thực tốt nghiệp trường y chính quy, nhưng vừa rời ghế nhà trường, cô chưa hề có kinh nghiệm đỡ đẻ. May mà người phụ nữ kiên cường hơn vẻ ngoài rất nhiều, không vật vã quá lâu đã sinh thường thuận lợi. Nam Tri chỉ thực hiện một số bước chăm sóc cơ bản sau sinh.
Lúc chia tay, Nam Tri cố ý nhìn thêm người phụ nữ nằm trên giường. Cô đang nhìn đứa con bên cạnh và mỉm cười. Đó là lần đầu tiên trong ngày Nam Tri thấy người phụ nữ ấy cười.
Chuyện xảy ra bất ngờ, may mà mọi việc đều hữu kinh vô hiểm. Trên đường về, ba đạp xe chở Nam Tri. Hai người trò chuyện câu được câu chăng, từ chuyện vợ chồng con trai bà Vương có thực sự yêu nhau không, đến cảm giác lúc đỡ đẻ, cuối cùng lại nhắc đến chuyện Nam Tri tự ý quyết định về quê lần này.
“Ba, con biết ba không muốn con về.”
Nam Tri ngước nhìn vầng trăng rồi lại nhìn người đàn ông trước mặt. Ánh trăng bạc phủ lên mái tóc từng đen nhánh của ông, khiến nó ánh lên một màu trắng xám. Cô lại nhảy xuống xe, giành lấy tay lái.
“Nhưng con đã về rồi.”







